Bezbjednost i nove tehnologije u bankarstvu: izazov za cijeli sistem

Prvi dan ovogodišnje konferencije “Infintech 2025” koja se održava u Tivtu otvorio je raspravu o nekim od najvažnijih pitanja bezbjednosti u oblasti finansijskih tehnologija.

Na panelu pod nazivom „Borba protiv novih prijetnji na horizontu“ stručnjaci su razgovarali o razvoju vještačke inteligencije, rastu hibridnih prijetnji u uslovima globalne nestabilnosti i o pitanju evropske tehnološke (ne)zavisnosti.

Razvoj vještačke inteligencije donosi ogromne mogućnosti, ali i nove rizike, posebno u pogledu zaštite podataka, sajber bezbjednosti i finansijske stabilnosti. Naglašeno je da su hibridne prijetnje — koje objedinjuju digitalne napade, manipulaciju informacijama i ekonomske pritiske — sve prisutnije i zahtijevaju koordinisan odgovor javnog i privatnog sektora.

Sajber napadi sve sofisticiraniji, edukacija ključ odbrane

Zarija Milić, član Upravnog odbora NLB banke Podgorica, ukazao je na višeslojnost bezbjednosti i nužnost sadejstva fizičke i sajber sigurnosti u bankama ali  i ukazao na izuzetno važan rad sa klijentima.

On je ukazao na Zakon o digitalnoj operativnoj otpornosti (DORA) je propis koji je uvela Evropska unija radi jačanja digitalne otpornosti finansijskih subjekata. Stupio je na snagu 17. januara 2025. godine i osigurava da banke, osiguravajuća društva, investicione firme i drugi finansijski subjekti mogu da izdrže, reaguju i oporave se od poremećaja u IKT (informaciono-komunikacionoj tehnologiji), kao što su sajber napadi ili kvarovi sistema.

“DORA nije nešto što je bankama nametnuto. DORA je nešto što bi banke trebalo da implementiraju same, zbog sebe. Rekao bih da, ako posmatramo banku kao spoj ljudi koji rade u banci, procesa i tehnologije, postoji znatno veća spremnost unutar samih banaka nego kod klijenata. Zbog toga moramo mnogo više raditi sa klijentima, posebno kada su u pitanju ovi sajber strahovi i rizici” istakao je Milić.

Ljudi su i dalje najslabija karika

Biljana Vujović, članica Upravnog odbora Addiko Bank Montenegro, naglasila je važnost strateške posvećenosti edukaciji u borbi protiv digitalnih prijetnji.

„To je ozbiljan izazov koji zahtijeva kontinuiranu edukaciju: ljudi su, po mom mišljenju, najslabija karika u lancu, čak i više od same tehnologije, jer napadač uvijek cilja najslabiju tačku. Iako postoje napredni hakeri koji ciljaju velike kompanije i političke agende, najčešći proboji nastaju zbog običnog klika — ransomware se često pojavi zato što je neko otvorio ili preuzeo zaraženi sadržaj“, istakla je Vujović.

Nema institucije koja može reći da joj se ništa neće dogoditi

Marko Ivanišević, član Upravnog odbora Lovćen banke, kazao je da se bezbjednosna situacija ubrzano mijenja. Između prijetnji koje su se nekada mogle prepoznati alatima i onih koje se ne mogu predvidjeti niti pratiti dok se ne dogode, razvijaju se sofisticirani napadi koji je gotovo nemoguće u potpunosti kontrolisati. „Danas nema nijedne institucije koja može sa sigurnošću tvrditi da joj se ništa nikada neće desiti“, upozorio je Ivanišević.

Tokom panela akcenat je stavljen i na pitanje tehnološke zavisnosti Evrope i potrebu da zemlje regiona, uključujući Crnu Goru, jačaju sopstvene kapacitete u oblasti inovacija i digitalne infrastrukture. Učesnici su saglasni da je cilj stvaranje otpornog društva koje ne samo da prepoznaje i odgovara na nove prijetnje, već i koristi prilike koje donosi ubrzani tehnološki napredak. Panel je vodila novinarka Bloomberg Adria televizije, Emina Pazalja.

Izvor i foto: Mediabiro