Članovi Vlade glasali “srcem”, parlament usvojio Zakon o slobodnim zonama bez rasprave i lučka djelatnost Crne Gore pred gašenjem

Kada članovi Vlade glasaju “srcem” na Whatsapp sjednici kao što se dogodilo 25.decembra 2025. godine i utvrde Predlog zakona o Slobodnim zonama sa Izvještajem sa javne rasprave, Skupština Crne Gore isti usvoji na prvom vanrednom zasijedanju, 2. februara 2026. bez rasprave u Parlamentu, pet mjeseci kasnije Skupština Opštine Bar na sjednici koja je održana danas donosi zaključke u kojima predlaže Vladi Crne Gore da, u što kraćem vremenskom roku i bez odlaganja, donese Izmjene i dopune Zakona o slobodnim zonama, kako bi se izbjegla velika finansijska šteta po budžet države Crne Gore i budžet opštine Bar, kao i poslovna šteta po veliki broj privrednih subjekata koji posluju u okviru Slobodne zone Luka Bar.

Dok je potpredsjednik Vlade za ekonomsku politiku i ministar ekonomskog razvoja Nik Gjeloshaj prije nekoliko mjeseci tvrdio da je Usvajanjem Zakona o slobodnim zonama Crna Gora “konačno stavila tačku na višegodišnji problem šverca cigareta”, ne skrivajući zadovoljstvo što je prema njegovim riječima” u Luci Bar u potpunosti zabranjena svaka djelatnost vezana za cigarete i duvanske proizvode – od skladištenja i tranzita, do prometa i pretovara, te da
Slobodne zone više nisu prostor za zloupotrebe, već jasno uređeni sistemi pod punom kontrolom države”, danas se iznose sumnje da je ministar ekonomskog razvoja Crne Gore “radio za interese Albanije, odnosno luke Drač”.

Privrednici i političari su danas na sjednici Skupštine opštine Bar činjenicama demantovali tvrdnje Gjeloshaja da se “Zakonom o slobodnim zonama jača institucionalni odgovor države na nelegalne aktivnosti i unapređuje ekonomski ambijent”.
Iz Ministarstva ekonomskog razvoja su tvrdili da je cilj zakona jačanje vladavine prava, suzbijanje sive ekonomije i usklađivanje sa evropskim standardima, uz očekivanje da će nove mjere imati dugoročne pozitivne efekte na državne prihode i međunarodni ugled Crne Gore.

Skoro sve dijametralno suprotno od ministrovih tvrdnji iznijeli su na sjednici SO Bar, privrednici iz repektabilnih kompanija  koje posluju na globalnom tržištu. Da je Zakon o Slobodnim zonama biznis barijera i za najveću crnogorsku luku koja je u većinskom vlasništvu države tvrde i čelnici AD Luka Bar navodeći da će ukoliko ostane na snazi aktuelni Zakon vjerovatno će ostati bez 24 korisnika iz inostranstva koji posluju u Slobodnoj zoni.

Cilj koji je navela Vlada da “Slobodne zone funkcionišu kao pouzdan i održiv razvojni instrument, koji doprinosi ekonomskom rastu, investicionoj sigurnosti i fiskalnoj stabilnosti, uz visok nivo transparentnosti i nadzora”, privrednici ne vide u novom Zakonu o slobodnim zonama te insistiraju na izmjenama i dopunama istog.

Da je pod hitno neophodno pristupiti izmjenama i dopunama Zakona o Slobodnim zonama saglasni su: v.d. direktora AD Luka Bar Ilija Pješčić, direktor operative Port od Adria AD Miroslav Radoman, pomoćnik direktora Luka Bar AD Deda Đelović, izvršni direktor MSC Montenegro Dalibor Pelević, direktor Pacorini Montenegro Aleksandar Adamović, izvršni direktor CMA CGM Montenegro Bojan Čejović i sekretar odbora Udruženja saobraćaja Privredne komore Crne Gore Aleksandar Mitrović. Saglasna je i vladajuća većina u Skupštini opštini Bar što su koncipirali u zaključcima upućenim Vladi Crne Gore. Kao paradoks navedeno je da se nastavlja tranzit duvanskih proizvoda preko Crne Gore, iz Srbije za Albaniju, ali je zabranjen samo preko Slobodne zone Luka Bar. Čak da je u funkciji pomorska linija Bar –Bari, ili Bar-Ankona mogli bi šleperi kontenjera voziti i brodovima preko Gata 5.

Novim Zakonom ne može tranzit samo preko Slobodne zone Luka Bar, što je kako tvrde privrednici, u suprotnosti sa rješenjima u Evropskoj uniji.

Sekretar Odbora Udruženja saobraćaja Privredne komore Crne Gore Aleksandar Mitrović ističe da nije rješenje problema da se neki biznisi ukinu što je realno ukoliko se primjeni novi Zakon o slobodnim zonama jer isti zabranjuje tranzit kroz Slobodnu zonu Luka Bar.

-Ali, tranzit cigareta nije ukinut kroz cijelu Crnu Goru. Te iste cigarete kojima je zabranjen tranzit kroz Luku Bar idu preko graničnog prelaza Božaj ka luci Drač. Suština su kontrola i digitalizacija. Cilj je bio da se zakoni usklade sa zakonima Evropske unije, ali ovaj zakon nije stimulativan za nove klijente. Zakon o slobodnim zonama treba da se promijeni i uskladi sa interesima privrede, i naravno, sa zakonima Evropske unije, istakao je Mitrović.

Direktor Pacorini Montenegro Aleksandar Adamović tvrdi da je Zakon o slobodnim zonama izglasan bez javne rasprave. On je zahvalio predsjedniku Skupštine opštine Bar Branislavu Neneziću na pokretanju inicijative razmatranja potencijalnih efekata ovog zakonskog rješenja na crnogorsku privredu.

„Novi Zakon nije u skladu sa Ustavom Crne Gore. Osim što je ovaj zakon neustavan, on je u suprotnosti sa Zakonom o Lukama (zabranio skladištenje proizvoda u lučkim kapacitetima), Zakonom o zaštiti konkurencije (Zabranio kompletni putni pravac za transportere/brodare/agente/šteditere), Zakonom o zaštiti privatnosti (Luka kao operator čita podatke o klijentima svoje konkurencije), Zakonom o obligacionim odnosima (Privatna skladišta postaju ‘Zonska’),Zakonom o privrednim društvima (Opteretio privredna društva koja posluju sa druge strane ograde) i Carinskim zakonom (Zabranio tranzit robe za jedan granični prelaz)”, naveo je Adamović i dodao da se ovim zakonom gasi lučka djelatnost.

-Ovim zakonom svi mi ostajemo bez predmeta poslovanja, a to su slobodni tokovi roba. Nova Slobodna zona je koncept koji je sušta suprotnost Slobodnoj, a u nemogućnosti da se iskontroliše postojeći sistem nameću se pravila koja nigdje u svijetu ne postoje, a sve u nadi da će klijenti i preduzeća nastaviti da rade u takvim uslovima. Konkretno, naš strah je da će klijenti početi da izbjegavaju ovu luku i tako sve nas koji ovdje radimo. Da stvar bude gora, mi koji smo u materiji, znamo koliko je teško staviti Luku Bar na mapu svijeta, promijeniti tokove roba iz drugih luka, konkurisati sa procedurama i cijenama, takođe dobro znamo da – kada se robni pravac jednom izgubi, potrebno je ne manje od pet godina da se roba vrati. Brodari neće dolaziti jer ih klijenti neće koristiti. Mostovi neće raditi jer nema kontejnera. Skladištari će gledati u prazna skladišta, špediteri će se seliti na sve ostale granične prelaze koji nemaju ovakva pravila, a željeznica i kamioni neće više imati Luku kao jedinu stanicu sa izlaskom na more”, naveo je Adamović.

Izvršni direktor MSC Montenegro Dalibor Pelević upozorava- izgubili smo teret, izgubili smo tržište.

-Zakon o slobodnim zonama u Crnoj Gori doveo do toga da klijenti mogu poslovati na jedan način koristeći Luku Drač, Ploče, Rijeku, Koper, Solun i ostale EU, a na isti način ne mogu obavljati poslovne aktivnosti preko Slobodne carinske zone Bar. Time se diskriminiše logistički pravac preko Crne Gore, kazao je Pelević dodajući da tema prevazilazi okvire barske, pa čak i crnogorske logističke zajednice.

-Valorizacija tranzitnog saobraćajnog potencijala Crne Gore može biti jedan od pokretača crnogorske ekonomije. Pričamo o kreiranju crnogorskog logističkog proizvoda koji izvozimo u države regiona i zbog toga Crna Gora treba da radi na povećanju konkurentnosti tog proizvoda, a ne obratno, kazao je Pelević I podsjetio da je u protok roba preko barske luke uključen niz privrednih subjekata.

Firme iz ovog sektora doprinose ukupnim prihodima Opštine Bar sa više od 20 odsto, duplo više nego firme iz turizma i ugostiteljstva.

Pelević je istakao da se već vide „posledice velikog neznanja i ophođenja prema sistemu Slobodna zona Luke Bar“.

-Mi jesmo za to da se borimo protiv švercera, ali nama su klijenti poput Philip Morrisa neophodni. Ovaj zakon uzima nam i malo konkurentske prednosti“, istakao je Pelević.

Direktor Operative u preduzeću Port of Adria Miroslav Radoman odgovorno tvrdi da ne postoji legalniji posao koji se radio od posla koji obavlja Philip Morris.

Roba se, kako objašnjava Radoman, prevozi u plombiranim kontejnerima iz Niša preko Bijelog Polja do Bara, I direktno se na terminal utovaraju na brod. Kontejneri se ne otvaraju. To je jedan od najlegalnijih poslova.

-Ovakvo Zakonsko rješenje i zabrana transporta kontejnera u kojima je roba Philip Morrisa preko Port of Adrie direktno utiče na prihode, u iznosu od četiri do pet miliona godišnje Luci Bar i Port of Adri. Ne bi bilo prvi put da je Port of Adria malo diskriminisana od strane države, kazao je Radoman.

Direktor CMA CGM Montenegro Bojan Čejović podsjetio je da najveći francuski brodar posluje u Crnoj Gori skoro dvije decenije. Prošle godine otvorena je kancelarija CMA CGM u Crnoj Gori.

-To predstavlja kvalitativan skok u logističkoj ponudi Bara. Osnov za otvaranje predstavništva bio je prevoz duvanskih proizvoda iz Niša, kompanije Philip Morris, a Bar je bio prepoznat kao najpovoljnija luka u regionu. Ovim članom zakona koji zabranjuje tranzit, nas kao kompaniju ne dodiruju skladištenje i pretovar, već isključivo tranzit. Klijenta Philip Morrisa ovo je okrenulo ka drugim lukama u regionu. Veliki je lanac koji je odlaskom ovog velikog klijenta oštećen, u pitanju su milioni eura. Borimo se u nalaženju novih klijenata, novih poslova, uz pomoć naših saradnika iz Srbije, koji preusmjeravaju dio svoje robe na Bar. Rizikujemo da nam odu sve globalne firme, a to će dalje značiti lošiji servis za firme u Crnoj Gori – roba će duže putovati, a troškovi će biti veći. Efekat ovog zakona je jako veliki, da ne kažem devastirajući za našu industriju“, kazao je Čejović i zaključio da prema Zakonu o slobodnim zonama zabraniti  tranzit kroz Slobodnu zonu Luka Bar je direktan udar na ukupnu  ekonomiju Crne Gore.

Na milionske gubitke u budžetu Crne Gore i Opštine Bar ukazao je predsjednik SO Bar Branislav Nenezić koji je najavio da će u Skupštini crne Gore pokrenuti inicijativu za izmene i dopune Zakona o slobodnim zonama.