Crna Gora digitalizuje Luku Bar uz podršku Svjetske banke

Crna Gora ulazi u novu fazu digitalizacije transporta i međunarodne trgovine kroz projekat razvoja nacionalnog Port Community System (PCS), digitalne platforme koja bi trebalo da poveže luku, carinu, špeditere, transportne kompanije i državne institucije u jedinstven informacioni sistem.

To se navodi u dokumentu Ministarstva saobraćaja Crne Gore i Svjetske banke, kojim je raspisan poziv za izradu desetogodišnjeg finansijskog plana budućeg operatora PCS sistema.

Projekat se realizuje kroz program „Western Balkans Trade and Transport Facilitation Project – Phase 2“, koji finansira Međunarodna banka za obnovu i razvoj (IBRD), članica Grupacije Svjetske banke. Cilj projekta je „smanjenje trgovinskih troškova i unapređenje efikasnosti transporta“.

Prema dokumentu, očekuje se da novi sistem omogući „efikasniju obradu međunarodne trgovinske i transportne dokumentacije“, smanji administrativna opterećenja i poveća konkurentnost Crne Gore na regionalnom i evropskom tržištu.

Ministarstvo saobraćaja već je objavilo javni poziv za angažovanje konsultantske firme koja će izraditi desetogodišnji finansijski plan budućeg PCS sistema. Projekat se finansira iz kredita Svjetske banke vrijednog 15 miliona dolara, namijenjenog unapređenju trgovine i transporta na Zapadnom Balkanu. U dokumentaciji se navodi da Crna Gora, zahvaljujući Luci Bar i položaju na TEN-T koridoru, ima „kritičnu poziciju“ za zemlje regiona i evropske transportne pravce. Rok za dostavljanje prijava zainteresovanih firmi je 29. maj do 12 časova.

Svjetska banka već godinama ističe da modernizacija transporta i trgovinskih procedura može imati značajan uticaj na rast ekonomije Zapadnog Balkana. Prema procjenama te institucije, smanjenje čekanja na granicama i unapređenje logistike moglo bi povećati BDP zemalja regiona za oko tri odsto u srednjem roku.

Luka Bar kao regionalni logistički centar

U dokumentu se posebno naglašava strateški položaj Crne Gore i Luke Bar za zemlje regiona i evropske transportne koridore.

„Crna Gora, kao država u kojoj se nalazi jedna od dvije ulazne luke za Zapadni Balkan, ima ključnu poziciju za kontinentalne zemlje regiona, kao i za TEN-T transportni koridor“, navodi se u dokumentu.

Vlada planira da kroz PCS omogući razmjenu podataka u realnom vremenu između svih učesnika u pomorskom i logističkom lancu, uz jedinstveno dostavljanje podataka za javni i privatni sektor.

Sistem bi trebalo da bude usklađen sa standardima Međunarodne pomorske organizacije (IMO), Svjetske carinske organizacije (WCO) i Međunarodne asocijacije luka i pristaništa (IAPH).

Država traži model održivog poslovanja

Jedan od ključnih detalja dokumenta je da Ministarstvo saobraćaja i Ministarstvo pomorstva sada traže konsultantsku firmu koja će pripremiti desetogodišnji finansijski plan budućeg PCS operatora.

Plan treba da obuhvati: projekcije prihoda i rashoda, modele naplate transakcija, finansiranje investicija, cash-flow projekcije (projekcije priliva i odliva novca), break-even analize (analize isplativosti poslovanja) te plan zapošljavanja i održavanja sistema.

To pokazuje da država PCS ne posmatra samo kao IT projekat, već kao dugoročnu logističku i poslovnu infrastrukturu.

Dokument predviđa da finansijski plan bude završen u roku od tri mjeseca od početka angažmana konsultanta, dok je ukupno trajanje projekta izrade dokumentacije četiri mjeseca.

Dio šire regionalne integracije

Projekat PCS-a dio je šire regionalne inicijative Svjetske banke za povezivanje Zapadnog Balkana sa evropskim transportnim i trgovinskim sistemima.

Program uključuje digitalizaciju carinskih procedura, razvoj nacionalnih „single window“ sistema, unapređenje željezničke i drumske infrastrukture i bolju povezanost sa TEN-T mrežom Evropske unije.

Za Crnu Goru, projekat bi mogao imati poseban značaj ukoliko modernizacija Luke Bar dovede do većeg tranzita robe i jačanja logističkog sektora, koji se već godinama prepoznaje kao jedan od razvojnih potencijala države.

Izvor: Bankar