Navršava se 47 godina od razornog zemljotresa na primorju: Mučna sjećanja preživjelih ne blijede

Zemljotres 15. aprila 1979. godine odnio je 101 žrtvu, povrijeđeno je 1.700 osoba, dok su mnogi ostali bez krova nad glavom.

Crnu Goru je 15. aprila prije 47 godina, u 7 časova i 19 minuta, pogodio katastrofalni zemljotres jačine sedam stepeni Rihterove skale, koji je odnio 101 ljudski život. Epicentar potresa bio je u Jadranskom moru između Ulcinja i Bara, na udaljenosti 15 kilometara od obale, a pomahnitala stihija prirode progutala je i djelove barske opštine.

Sela su sravnjena sa zemljom, a potres nije izdržala ni Topolica. Više od 80 odsto stambenog fonda, kako u društvenom tako i u privatnom vlasništvu, nije bilo za upotrebu.

Najviše je stradala luka, porušene su zgrade pravosudnih organa, bolnica, škole, hotel „Agava”, spomenici kulture i još mnoga infrastruktura, stambeni, poslovni, kulturni, vjerski i drugi objekti, pokidana je mreža, vodovodna, električna, PTT i saobraćajna, kao i željeznička. Obala je razrušena u dužini od 1.200 metara. Nemilosrdna ruka prirode za sobom je ostavila suze, pustoš i ruševine. Aprilske rane zarastaju vremenom, ali su ostala sjećanja na 101 žrtvu i ožiljci na duši njihovih najbližih.

Ima i mnogih mučnih sjećanja preživjelih koja ne blijede. Vlado Marković iz crmničkog sela Sotonići priča da ga je zemljotres zatekao u kući. Kako kaže, za tili čas je gotovo promijenjena mapa Crmnice. Stravično drhtanje trajalo je veoma kratko, ali su posledice bile katastrofalne.

– Kad je zaljuljalo dugo je trajalo. Izašao sam vani, činilo mi se da se okolna brda ljuljaju. Glavice Radovića kao da nije bilo. Najtragičnije je, ipak, bilo u kući Stankovića, gdje smo više seljana ubrzo našli. Poginuo je Savo, kao i ćerka njegovog brata Jova. Savo je trabalo tog dana da kumuje. Svojim vozilom sam Jova prebacio u Klinički centar u Podgorici. I druga sela su imala tragičnih situtacija, posebno je bilo tragično u Limljanima, zatim u Gluhom Dolu. Veoma brzo ljudska solidarnost je došla do izražaja. Mještani Zete došli su da pomognu oko čišćenja ruševina – kaže Marković, i dodaje:

– Danas se, i pored svega toga, gradi brzo, sa dozvolama, a često i bez njih. Građevinari traže što veću zaradu na brzinu. Ali pitanje je koliko se može voditi računa o sigurnosti tih objekata u slučaju zemljotresa.

I njegov komšija, Slobo Kojičić, kaže da je najteže bilo saznanje da su neke komšije ostale pod ruševinama.

– Bio sam sa ocem u kući kad je počelo da trese. Tog dana sam trebao da idem u Podgoricu i gledam neku utakmicu, mislim da je dolazio Željezničar iz Sarajeva. Okolo se sve dimilo. Naša kuća se nije srušila. Ubrzo je stigla vijest da su neke komšije ostale pod gomilama ruševina. Nekih scena ću se doživotno sjećati – kaže Kojičić.

Čelini čovjek opštine Bar tada je bio Blažo Orlandić. U svojoj knjizi „Kad zemlja podrhtava” on je napisao da je oslobođena energija iz zemljišta utrobe katastrofalnih razmjera izazvala vrisak, plač i suze, a mnoge i u crno zavila. Rušila su se i materijalna dobra, ali nije ubijena odlučnost naroda da obnavlja porušeno i gradi nove objekte za bolji i ljepši život.

Zemljotres je pogodio šire područje Crne Gore, ali su najveća stradanja pretrpjele primorske opštine, Bar, Ulcinj, Budva, Tivat, Kotor, Herceg Novi.

Na području ovih opština poginula je 101 osoba, a povrijeđeno je preko 1.700. Samo u barskoj opštini poginulo je 48 lica, teže ih je povrijeđeno 210, a lakše preko tri stotine.

Fotografije iz knjige “Kad zemlja podrhtava”