Preporuke IJZ zbog povećanog zagađenja vazduha

Institut za javno zdravlje Crne Gore izdao je preporuke kako se zaštititi i smanjiti rizik po zdravlje zbog povećanog zagađenja vazduha nastalog usljed požara. Podsjetili su građane da u slučajevima kada se dim vidi ili osjeća u njihovom okruženju izbjegavaju boravak vani.Upozoravaju da su u najvećem riziku od udisanja dima osobe sa hroničnim bolestima srca i/ili pluća i astmom, a posebno osjetljivi na štetne efekte zagađenja su djeca, trudnice i stariji ljudi.

Preporuke Instituta za javno zdravlje kako se građani mogu zaštititi:

– Pratite izvještaje i preporuke o kvalitetu vazduha od strane nadležnih službi koje su odgovorne za mjerenje i praćenje kvaliteta vazduha.

– Ukoliko nema zvaničnih inforamcija  o  kvalitetu vazduha,  oslonite se na zdrav razum

– što je lošija vidljivost, to je gore stanje vazduha.  Ako vidite i osjećate miris dima,  to svakako nisu uslovi za boravak vani,  bavljenje fizičkom aktivnošću ili izvođenje djece vani, pa stoga preporučujemo da se to izbjegava, naročito za osjetljive grupe stanovništva.

– Za vrijeme epizoda povećanog zagađenja vazduha preporučuje se boravak u zatvorenom prostoru, sa zatvorenim vratima i prozorima, kako bi se zadržao svježi vazduh unutar prostorija.

Koristite, ukoliko imate na raspolaganju klima uređaje, vodeći računa da su filteri za vazduh uredno očišćeni. Izbjegavajte korišćenje bilo čega što gori u zatvorenim prostorijama kao što su šporeti na plin i slično. Izbjegavajte prženje ili pečenje hrane, usisavanje i korišćenje boja, rastvarača ili  drugih isparljivih materija u prostorijama. Nemojte pušiti jer to dodatno zagađuje vaša pluća i šteti zdavlju ljudi oko vas.– Ako imate astmu ili neko drugo hronično oboljenje, redovno uzimajte ljekove u skladu sa preporukama ljekara. Ukoliko se simptomi pogoršaju, kontaktirajte/posjetite svog izabranog ljekara.

Ukoliko imate simptome bolesti srca i/ili pluća koji mogu biti povezani sa udisanjem dima kao što su kašljanje, otežano disanje, stezanje i bol u grudima, lupanje srca, mučninu, neuobičajen zamor ili vrtoglavicu, obratite se svom izabranom ljekaru ili službi hitne medicinske pomoći.

– U cilju zaštite zdravlja stanovništva preporučuje se otkazivanje prethodno organizovanih događaja na otvorenom kao što su koncerti, sportski događaji na otvorenom i slično za vrijeme trajanja epizoda zagađenja.

Šta se nalazi u dimu od požara i zašto je on štetan po zdravlje?

Dim je rezultat nepotpunog sagorijevanja, a sastoji od sitnih čestica, gasova i vodene pare. Osim gasova kao što su ugljen-monoksid,  ugljen-dioksid,  sumpor dioksid, oksida azota, iritantnih isparljivih organskih jedinjenja  i slično u dimu se nalaze i  čestice malog promjera-takozvane praškaste čestice.

Udisanje dima utiče štetno na zdravlje. U najvećem riziku od udisanja dima su osobe sa hroničnim bolestima srca i/ili pluća i astmom.

Djeca, trudnice i stariji ljudi predstavljaju grupe stanovništva koje su osjetljivije na štetne efekte zagađenja vazduha u odnosu na opštu populaciju.

Koncentracija praškastih čestica u dimu, a naročito onih koje imaju promjer manji od  od 2,5 μm, predstavljaju najveći rizik od udisanja  zagađenog vazduha po zdravlje.

Pri dužem izlaganju ovim česticama dolazi do pojave i napredovanja kardiovaskularnih i respiratornih oboljenja,  povećava se smrtnost od tih bolesti, a dokazano je i da su kancerogene.