Italijanska kuhinja, prva na svijetu, dobila status nematerijalnog kulturnog naslijeđa UNESCO-a

Italijanska kuhinja uvrštena je na UNESKO-ovu listu nematerijalnog kulturnog naslijeđa čovječanstva, nakon što je Međuvladin komitet organizacije, na sastanku u Nju Delhiju, zvanično danas potvrdio odluku. Riječ je o prvom slučaju u kom je jedna nacionalna kuhinja, kao cjelina, dobila ovako prestižan status.

Ceremoniji je prisustvovao i italijanski ministar spoljnih poslova Antonio Tajani, koji boravi u Indiji radi jačanja političkih i ekonomskih odnosa dvije zemlje.

Reakcije iz Italije: ponos i zadovoljstvo

Premijerka Italije Đorđa Meloni uputila je video-poruku u kojoj je istakla da je ovo „istorijska pobjeda italijanske nacije“, naglasivši da kuhinja predstavlja ključni dio identiteta zemlje.

„Za nas Italijane, kuhinja nije samo hrana ili skup recepata. Ona je kultura, tradicija, rad i bogatstvo“, navela je Meloni, podsjećajući da se iza svakog jela kriju kvalitetne poljoprivredne prakse, održivost i znanje koje se prenosi kroz generacije. Takođe je naglasila da će priznanje doprinjeti jačanju zaštite italijanskih proizvoda na globalnom tržištu i borbi protiv imitacija.

Ministar Tajani istakao je da je uspjeh rezultat timskog rada: „Svaki naš recept govori o teritoriji sa koje dolazi, promoviše održivu mediteransku ishranu i predstavlja snažan pokretač razvoja i prosperiteta“.

Šta UNESCO prepoznaje u italijanskoj tradiciji

Prema odluci Međuvladinog komiteta UNESCO-a, italijanska kuhinja je „kulturna i društvena mješavina kulinarskih tradicija“, način da se brinemo jedni o drugima, izrazimo privrženost i povezujemo sa sopstvenim korjenima. Kulinarske prakse omogućavaju zajednicama da dijele svoje priče, identitet i pogled na svijet.

Ovo priznanje ne odnosi se samo na čuvena jela poput paste, pice ili rižota, već na jedinstven kulturni sistem koji uključuje regionalne tradicije, sezonalnost, raznovrsnu poljoprivredu i snažan duh zajedništva.

Italija je još 2023. godine podnijela kandidaturu „Italijanska kuhinja: održivost i biokulturna raznolikost“. Stručni komitet UNESCO-a je u novembru 2025. već dao pozitivnu ocenu, čime je otvoren put za konačno usvajanje koje je sada potvrđeno jednoglasno.

Ekonomski i turistički značaj

Pored simboličnog prestiža, priznanje bi moglo da donese i konkretne koristi italijanskoj ekonomiji. Očekuje se porast turističkih posjeta, posebno u regionima poznatim po gastronomiji, kao i dodatna podrška malim proizvođačima, poljoprivrednicima i ugostiteljima koji čuvaju autentične lokalne tradicije.

Ovaj status takođe jača međunarodnu zaštitu italijanskih proizvoda i doprinosi očuvanju kulturne raznolikosti u vrijeme kada globalizacija često vodi ka uniformisanju ukusa.

Trenutno je na listi nematerijalnog naslijeđa 788 elemenata iz 150 zemalja. Sa novim priznanjem, Italija sada ima 19 elemenata u Listi reprezentativnog naslijeđa i jedan u Registru dobrih praksi očuvanja.

Italijanska kuhinja ocjenjena je kao inkluzivna, pristupačna i održiva, od borbe protiv bacanja hrane do odgovornog korišćenja resursa. UNESCO posebno ističe i ulogu italijanske agro-prehrambene industrije kao „ambasadora“ kulture i životnog stila zemlje širom sveta.

Uvrštavanje italijanske kuhinje na UNESCO-ovu listu potvrđuje njenu jedinstvenu ulogu u povezivanju zajednica, porodica i regiona. Reč je o živom nasleđu koje se neprestano razvija, a istovremeno vjerno čuva svoje kojrene.

Izvor: rts.rs; Autor: Sanja Lučić, dopisnica RTS-a iz Italije