FOJ: Duplo više prijava za pranje novca, banke prijavile najviše sumnjivih transakcija

Finansijsko-obavještajna jedinica (FOJ), koja djeluje u okviru Uprave policije kao Sektor za finansijsko-obavještajne poslove, tokom 2025. godine otvorila je 998 predmeta, izdala 17 naredbi za privremenu obustavu transakcija u vrijednosti većoj od 1,55 miliona eura i podnijela 32 krivične prijave zbog sumnje na pranje novca i utaju poreza i doprinosa. Istovremeno, broj prijava za krivično djelo pranja novca više je nego udvostručen u odnosu na prethodnu godinu.

Tokom 2025. godine FOJ je paralelno sprovodio četiri ključna procesa – detekciju krivičnih djela pranja novca i finansiranja terorizma, jačanje preventivnih i analitičko-obavještajnih kapaciteta, koordinaciju ispunjavanja preporuka MONEYVAL-a nakon petog kruga evaluacije, kao i upravljanje nacionalnom procjenom rizika od pranja novca i finansiranja terorizma, ističe se u izvještaju o radu FOJ-a za prošlu godinu.

Poseban rast zabilježen je kod prijava sumnjivih transakcija. Obveznici su tokom godine dostavili ukupno 840 obavještenja, što predstavlja povećanje od 14,13 odsto u odnosu na 2024. godinu.

„Povećanje broja sumnjivih transakcija najviše je zabilježeno kod poslovnih banaka za 25,39 odsto, dok je kod obveznika čija je djelatnost vezana za davanje zajmova rast iznosio 54,55 odsto“, navodi se u izvještaju.

Iz FOJ-a ocjenjuju da je upravo primjena novog Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma doprinijela većem broju prijavljenih sumnjivih transakcija.

Kada je riječ o gotovinskim transakcijama, prijavljeno ih je ukupno 66.784, od čega su 45.661 bile u iznosu od 15.000 eura i više. Najveći broj dostavile su poslovne banke – 41.116 transakcija, odnosno više od 61 odsto ukupnog broja.

Značajan rezultat ostvaren je i u prometu nepokretnosti, gdje je primjena člana 65 Zakona o SPNFT dovela do smanjenja upotrebe gotovine.

„Učešće gotovine u ugovorima za promet nepokretnosti u 2025. godini bilo je 7,07 odsto, dok je taj procenat u 2024. iznosio 10,42 odsto. Ovaj trend jasno ukazuje da je zakonsko ograničenje upotrebe gotovine dalo mjerljive rezultate“, ističe se u dokumentu.

FOJ je tokom godine otvorio 998 predmeta i to 651 na osnovu prijava sumnjivih transakcija, 203 po zahtjevu državnih organa, 113 na osnovu operativnih podataka i 31 na zahtjev inostranih partnera. To predstavlja rast od 16,45 odsto u odnosu na prethodnu godinu.

U tim predmetima obrađeno je 1.670 fizičkih i 1.381 pravno lice, dok je u saradnji sa Specijalnim državnim tužilaštvom izvršena finansijska analiza za dodatnih 168 fizičkih i 61 pravno lice.

Na osnovu otvorenih predmeta nadležnim organima dostavljena su 132 analitička izvještaja i 44 informacije, a utvrđeni su elementi osnova sumnje za krivično djelo pranja novca u 19 predmeta i za predikatna krivična djela u 113 predmeta.

U okviru četiri predmeta bankama je izdato 17 naredbi za privremenu obustavu transakcija, ukupne vrijednosti 1.551.117 eura, koje su se odnosile na šest pravnih i jedno fizičko lice.

„Svaka naredba potvrđena je od strane Specijalnog državnog tužilaštva“, navodi FOJ.

Na osnovu analitičkih izvještaja podnijete su 32 krivične prijave i jedna dopuna krivične prijave – sedam za pranje novca protiv 10 fizičkih lica u ukupnom iznosu od 2,53 miliona eura, te 25 prijava za utaju poreza i doprinosa protiv 25 pravnih i 30 fizičkih lica u iznosu od oko 5,8 miliona eura.

„U odnosu na 2024. godinu broj podnijetih krivičnih prijava za krivično djelo pranje novca veći je za više nego duplo, a za krivično djelo utaja poreza i doprinosa za 25 odsto“, navodi se u izvještaju.

FOJ je tokom godine posebnu pažnju posvetio i novim tehnologijama, posebno kriptoimovini, gdje je otvoreno sedam predmeta. Tri su pokrenuta na osnovu prijava poslovnih banaka i odnosila su se na kupovinu kriptoimovine vrijedne oko 90.000 eura i prodaju od oko 32.000 eura.

U međunarodnoj saradnji, kroz Egmont grupu, INTERPOL i EUROPOL, razmijenjeno je više od 1.300 komunikacija sa desetinama država. Samo kroz Egmont mrežu razmijenjeno je 1.207 komunikacija sa 92 države.

Najviše zahtjeva upućeno je prema finansijsko-obavještajnim službama Srbije, Turske, Ujedinjenih Arapskih Emirata, Velike Britanije i Ukrajine, što potvrđuje sve intenzivniju međunarodnu dimenziju borbe protiv pranja novca i finansiranja terorizma.

Izvor: CDM; Autor: Aleksandra Obradović