Priče iz komšiluka: Zašto je šestanska žičara prevara?

Sredinom 2025. godine Šestani su pokrenuli Inicijativu „Vraćamo se u Šestane”, kojom se traži izgradnja puta koji bi povezao šestanska sela, preko prevoja Bijela skala, sa sutormanskim putem. Ovo je za Šestane najvažniji infrastrukturni objekat u cilju povratka na svoja vjekovna ognjišta, te ostanka i opstanka.

Kako ističe dr Cvetko Pavlović, prema mišljenjima istaknutih eksperata za pravo, ekonomiju, prostorno planiranje, demografiju, odbranu, bezbjednost i zaštitu, projekat je ocijenjen kao superioran, i najbolji primjer drugim seoskim, nerazvijenim i prigraničnim područjima Crne Gore.

– Predložili smo da se finansiranje ovog projekta može obezbijediti iz sredstava budžeta Opštine Bar, budžeta Crne Gore i predpristupnih fondova Evropske unije za 2026. godinu. Inicijativu je svojim potpisima podržalo više stotina Šestana, kao i njihove dijaspore: Šestana/Arbanasa naseljenim u Zadru, zatim Albaniji, Turskoj, SAD i brojnim državama EU, o čemu smo obavijesti i Opštinu Bar, Vladu Crne Gore, Delegaciju EU u Crnoj Gori i savezničke i prijateljske države. Opština Bar i Vlada Crne Gore su odbili da finansiraju ovaj projekat, i time na selektivan, diskriminatorski, nedemokratski i netransparentan način onemogućili Šestanima dio sredstava u lokalnom i državnom budžetu, kao i sredstva EU za razvoj najnerazvijenih područja Crne Gore – kaže on i dodaje:

– Domaću i međunarodnu javnost podsjećamo da su Šestani, kao peti dio teritorije opštine Bar, najudaljenije područje od opštinskog centra u Crnoj Gori, i da se probijanjem tri puta skraćuje put do ovog mjesta. Takođe, podsjećamo javnost da je Vlada CG u budžetu za 2026. godinu, kao „strategijske” projekte iz kapitalnog budžeta od 305 miliona eura, „planirala” izgradnju dvije pijace u „vrijednosti od osam miliona eura”.

Vlada Crne Gore, navodi on dalje, otimajući sredstva građana svih opština i gorske dijaspore  „planira” da izgradi novi grad na Veljem brdu, što je neustavno, nezakonito, štetno i štetočinski za Crnu Goru i njenu demografiju, uz do sada neviđen ekonomski princip da se metar kvadratni stana prodaje četiri puta jeftinije od cijene koštanja (bez infrastrukture).

– Opština Bar, zajedno sa Ministarstvom za u(ne)ređenje i trajnu devastaciju jedinstvenog mediteranskog prostora ovog grada, preko „entiteta” soliteredžija, ucrtavača i preprodavaca stanova, trajno i nepopravljivo degradira prostor kao nenadoknadiv prirodni resurs.

Uništava se i betonira poljoprivredno zemljište, sve saobraćajnice pretvorene su u parkirališta soliterdžija, što izaziva saobraćajni haos i kolaps, a bez novih škola, vode, električne energije i zdravstvenih kapaciteta po principu „gdje god nađeš zgodno mjesto soliter posadi, a entitet je blagodaran pa će da nagradi”.

– Opština Bar, zajedno sa Ministarstvom finansija, Ministarstvom za u(ne)ređenje prostora, predsjednikom Vlade Milojkom Spajićem i 33 ministra, te predsjednikom Skupštine (zetske banovine) Andrijom Mandićem, na organizovan i sistematski način odbija Spičanima, Šestanima i drugima da vrate imovinu, i spičanskom polju isplati odštetu već duže od dvije decenije od donošenja Zakona.

– Javnost ima pravo da zna koliko Opština Bar, Ministarstvo finansija i Vlada CG imaju prihoda od imovine koju su oteli, i da li su u budžetima obezbijedili sredstva za isplatu oštećenim stvarnim vlasnicima imovine. Ovo naročito iz razloga što su vlasnici otete imovine državljani Crne Gore, Republike Hrvatske, SAD, Kanade i Australije. Republika Hrvatska se eksplicitno izjasnila da će zaštiti prava svojih državljana, a isto očekujemo i od ostalih demokratskih i pravno uređenih država, kao bitni preduslov procesa pridruživanja Crne Gore Evropskoj uniji – ističe Pavlović i dodaje:

– Koliko je Crna Gora „besudna zemlja” svjedoči i činjenica da je od dva velika kompleksa na području opštine Bar, koja dijeli 6.171 metar, jedan morao biti vraćen, a Spičansko polje, kao jedino od Vladivostoka do Sutomora, nije još uvijek. Opština Bar, zajedno sa Vladom Crne Gore i njihovim Ministarstvom, kao i „entitetom” planira da na tuđoj i otetoj imovini naseli novih 30.000 stanovnika, neustavno, nezakonito, nedemokratski, drsko i bahato, na isti način kao i Velje brdo!

Za razliku od već pomenutih i njihovog nezakonitog postupanja, predsjednik Crne Gore, Jakov Milatović, na pitanje Spičana i Šestana je odgovorio: „Uz puno razumijevanje za Vaše nezadovoljstvo zbog spore primjene Zakona o povraćaju oduzetih imovinskih prava i obeštećenje, pružamo punu podršku i Vama i svim drugim ranijim vlasnicima imovine, da se ti postupci što prije i u skladu sa Zakonom riješe”, što je u skladu sa Ustavom, Zakonom, časno i pošteno!

Pored delegacije EU u Crnoj Gori, koja „pažljivo prati” opstrukciju ovog postupka, za mišljenja su se obraćali pojedinačno svim državama članicama EU.

– Crna Gora je domaćim i stranim državljanima dužna za obeštećenje da isplati više stotina miliona eura. Podsjećamo „entitet” i njegove saslužitelje i poslugu, da je velikan svjetske književnosti, nobelovac Ernest Hemingvej, rekao: „Dom se ne napušta, dom se brani”! E pa branićemo ga i odbraniti. „Entitetu” poručujemo da će na našoj imovini biti dočekan i ispraćen kao što je sa Velike (p)laže!

Prema njegovim riječima, nakon javnog predstavljanja Inicijative „Vraćamo se u Šestane”, te plana za probijanje puta za Šestane, pojavila se „ideja” o izgradnji žičare.

– Ideju je pokrenulo zainteresovano lice, ili grupa koja ne poznaje zemljopis (geografiju) i prirodu i društvo barske opštine. Umjesto da se polazna tačka žičare nađe na čarobnoj obali na ušću rijeke Željeznice, „projektant” je previdio činjenicu da je rijeka Željeznica otvoreni kanalizacioni kolektor za okolna naselja. Rijeka Bojana je otvoreni kanalizacioni kolektor za četiri države, a rijeka Željeznica sabirni kanalizacioni kolektor za pet mjesnih zajednica sa više hiljada stanovnika. Najveće otvoreno čvorište otvorenog kanalizacionog kolektora nalazi se pored željezničkog mosta, od kabineta udaljeno 730 metara i od ušća rijeke Željeznice u more, uzvodno 1.280 metara – ističe Pavlović i nastavlja:

– Pozivamo odbornike Opštine Bar da, zajedno sa Ministrom za zagađene rijeke, Delegacijom EU u Crnoj Gori, nevladinim organizacijama koje se bave zaštitom životne sredine i novinarima, obiđu korito rijeke Željeznice od njenog ušća do Zubaca, utvrde činjenice. Takođe, da kažu i ko je dozvolio kupanje na jedinoj gradskoj plaži lijevo i desno od ušća, imajući u vidu zdravstvene, higijenske, sanitarne i ogranolepitčke parametre vode, koji svi ugrožavaju javno zdravlje.

Da je „entitet” soliterdžija, smatra on, uložio samo po jedan metar dužni po prodatom stanu za izgradnju kanalizacione mreže, danas bi područje opštine Bar bilo premreženo ovom mrežom.

– Prije žičare neophodno je izgraditi kanalizacioni kolektor od željezničkog mosta do Zubaca, a zatim produžiti ulicu od mosta do Zubaca, duž rijeke Željeznice. Na istom prostoru neophodno je izgraditi najmanje tri mosta, u cilju premošćavanja obala i rasterećenja saobraćaja kroz centar grada. Kako je „plan” žičare ”predvidio” široki spektar povezivanja mjesnih zajednica i naselja? „Autor” nije naveo da li će ova žičara povezivati naselja putem raskrsnica, rotora, ukrsnica, podvožnjaka, nadvožnjaka, kružnih tokova, helikopterima ili dronovima.

Pavlović, takođe, kaže da, što se tiče naselja duž puta Biskupada – Virpazar, preko Sutormana, upozoravaju odgovorne da odmah i bez odlaganja uklone više hiljada kubika materijala deponovanih na četiri lokacije na području MZ Bar V „Sutorman”, o čemu su svi nadležni upoznati i blagovremeno obaviješteni.

– Žičara ni po čemu nije prioritet u odnosu na rekonstrukciju i saniranje klizišta na „putu strave Biskupada -Virpazar, koji su građani Bara asfaltirali sredstvima samodoprinosa. Na ovom putu, za 40 godina, nije presvučen niti jedan kilometar asfalta. Kako Đekna i Joksim još nisu obavijestili kad će biti završena dionica autoputa Luka Bar – petlja Stari Bar – tunel Sutorman -Virpazar, niti njenu trasu, to dokazuje da žičara ne može početi prije završetka ove saobraćajnice. Javnosti je poznato da je „entitet” soliterdžija naložio izmiještanje željezničke pruge u cilju proširenja od njega zauzetog prostora, pa se postavlja pitanje da li su Opština Bar, Ministarstvo za u(ne)ređenje prostora i Ministarstvo finansija, obezbijedili sredstva za obeštećenje 4.000 stanovnika, i prostor za njihovo preseljenje (kao u slučaju Pristan). Ovo pitanje naših građana svakako ima prioritet u odnosu na finansiranje žičare. Što se tiče Šestana, od planinske vododjelnice Lonac – Bijela skala, do njihove pripadajuće obale Skadarskog jezera, nama je apsolutni prioritet probijanje puta u odnosu na žičaru, jer još nije izmišljena gondola kojom se mogu prevoziti daske, grede, armatura, cement, kreč, opeka i crijep za obnovu starih i izgradnju novih kuća, a u povratku kace sira, vreće krtole, češnjaka, ribe, jagnjad, jarad, telad, koštanje, med, pelim i druge proizvode. Naročito upozoravamo da nijedan stub za žičaru ne može (niti će) biti postavljen bez savremenog puta, koji će povezati sva šestanska sela sa sutormanskim putem. Drugi apsolutni prioritet za Šestane je snabdijevanje pitkom vodom iz njihovog dijela Skadarskog jezera, a takođe i našim komšijama Crmničanima sa naseljima Gornja i Donja Seoca i Krnjice, te na isti način, snabdijevanje vodom za područje Krajine.

Šestani se, kaže on, pitaju „gdje su naše pare”.

– Kako se troši novac u iznosu od 66 miliona eura svih poreskih obveznika na nedemokratski i netransparentan način svjedoči činjenica da javnost nije upoznata sa iznosima po mjesnim zajednicama, od kojih Šestani decenijama ne dobijaju ni centa. Odbijanjem Opštine Bar i Vlade, koja se predstavlja crnogorskom, za finansiranje ovog projekta od vitalne važnosti za Šestane, vlast je pokazala svoj karakter, pa će Šestani, zajedno sa svojom dijasporom i prijateljskim i savezničkim državama, odmah početi njegovu realizaciju, o čemu će javnost biti blagovremeo obaviještena. Biću na čelu – kaže on.