U Budvi se dogodila sabotaža i terorizam

Pad dronova u Novogodišnjoj noći u Budvi, predsjednik Opštine Nikola Jovanović okarakterisao je  sabotažom i terorizmom, jer je, prema njegovim riječima, incident mogao dovesti do ozbiljnih povreda, ili čak smrtnog ishoda. U Novogodišnjj noći u Budvi je bio najavljen dron šou, ali su letjelice , sa visine od 15 metara, pale na plato ispred Lučke kapetanije, i u more kod Starog grada.  Srećom, u incidentu niko nije povrijeđen.

Jovanović je kazao da su dronovi bili u funkciji pred najavljeni spektakl, kao i dan kasnije.

Slučaj je prijavljen policiji, nadležnom Državnom tužilaštvu, a iz Opštine Budve  očekuju da nadležne državne institucije odrade svoj posao.

-Odgovorno tvrdim da se radi o principu kontrolisane štete, želim da i to građani čuju. Firma koja je za to angažovana je na sami dan događaja isprobala dronove  u tehničkom smislu, imala tehničku probu i svi dronovi, odnosno sve je funkcionisalo u savršenom redu, kazao je Jovanović i naglasio da su nekoliko  prethodnih noći prije incidenta angažovali privatnike koji snimaju dronom, muzičke programe, goste.

-Nikad nismo imali problema na tom lokalitetu, da se gubio signal i da se desilo bilo što drugo, navodi Jovanović dodajući: “Kada se desio, odnosno kada je trebao da se desi dron šou, takođe, ti dronovi su aktivirani bez problema dok nisu došli do visine od 15 metara”.

– Neko je upotrebom određene opreme ograničio njihovo kretanje na 15 metara na lokalitetu koji je bio uzletište i ti dronovi su izubili signal i popadali. Oni koji se malo bolje razumiju tehniku znaju da prilikom upotrebe ove tehnologije, ukoliko se desi da između upravljača i letilice se izgubi signal,  letilica  se vrati na početnu tačku. Ovdje se to nije desilo, kazao je Jovanović i javno pitao:  “Ko je imao motive da se to veče taj incident desi u Budvi? “

-To sigurno nije imala renomirana kompanija iz Hrvatske, koja je poslovala na ovim prostorima. Radi se o kompaniji koja je svima poznata, koju svi angažuju i koja  se dominantno bavi organizacijom vatrometa i pružanju tih usluge. To sigurno ne odgovara ni državi Hrvatskoj  s obzirom da se radi o njihovoj kompaniji. Imamo situaciju da Budva u političkom smislu mnoge žulja i na dan kada se desio incident desilo se nešto fenomenalno, a to je usvajanje budžeta za 2026.godinu zajedno sa stavkom donacije od milion eura Mitropoliji Crnogorskoj Primorskoj. Možda neko nije mogao da preživi taj politički momenat, kazao je Jovanović.

Incident  u Novogodišnjoj noći, naveo je Jovanović, je vrlo ozbiljna situacija kojom nadležni  treba da se pozabave.

-Pozivam Savjet za odbranu Crne Gore da se sastane i ispita da li u svemu ovome je bilo sabotaže, zlupotrebe službenog položaja, službene opreme, da bi se Budvi nanijela šteta, kazao je predsjednik Opštine gostujući u emisiji “Klub Aplus”, naglašavajući da takvom opremom mogu raspolagati vojska, policija i bezbjednosne službe

-Neko je upotrebom određene opreme ograničio kretanje dronova na visini od 15 metara, na lokalitetu koji je bio uzletište, kazao je Jovanović, ne isključujući mogućnost da je riječ o potencijalnoj zloupotrebi vojne, policijske ili druge specijalne opreme.

-U političkom smislu znam ko je mogao da razmišlja u tom pravcu i ko raspolaže takvom opremom, rekao je on.

Upitan da li misli na one koji kontrolišu bezbjednosni sektor, Jovanović je odgovorio potvrdno, navodeći da je indikativno ćutanje i policije i vojske od te večeri.

Jovanović je istakao da će javnost u narednim danima saznati koja je oprema korišćena za obaranje bespilotnih letjelica, i zaključio da bi, s obzirom na to da se Crna Gora nalazi u sistemu kolektivne bezbjednosti NATO-a, i domaće i međunarodne institucije trebalo da se uključe u istragu.

Predsjedniku Opštine Budva je  indikativno zašto su se ovim povodom  oglasili iz opozicije u lokalnom parlamentu, koji su naveli da nije bio raspisan tender.

-Kada su oni upravljali Turističkom  organizacijom Budva, ne postoji ni jedan tender koji su raspisivali. Dobro znaju da po zakonu za ovo vrstu usluge se ne raspisujete tender, nego da se radi o pregovoračkom postupku koji je propisan zakonom o javnim nabavkama. Njihovo saopštenje je jedno obično političko lupetanje. Po meni možda i skretanje pažnje sa nečega što se desilo te noći u Budvi, kazao je Jovanović.

U izvještaju koji potpisuje američka kompanija – proizvođač bespilotnih letjelica, se potvrđuje da je ometanje GNSS signala uzrokovalo pad dronova u Budvi.

Za realizaciju dron šoua bila je angažovana kompanija Mirnovec Montenegro DOO, dok je tehničku analizu incidenta sprovela američka kompanija – proizvođač bespilotnih letjelica. U izvještaju se navodi da su zabilježene smetnje karakteristične za kratkotrajnu aktivaciju sistema za GNSS Denial, odnosno anti-dron RF zaštite.

Analiza GNSS RF smetnji tokom dron šoua zasnovana je na PX4 telemetrijskim zapisima više letjelica, sa ciljem utvrđivanja uzroka degradacije navigacionog sistema. U dokumentu se navodi da je tokom leta došlo do naglog porasta indikatora šuma i jamminga, smanjenja broja korišćenih satelita, kao i aktivacije EKF GPS Integrity Fail indikatora. Zbog toga je autopilot odbacio GPS podatke kao nepouzdane.

Posebno se ističe da su se ovi problemi pojavili istovremeno na više letjelica, te da su prestali nakon što su dronovi napustili zahvaćenu zonu. Na osnovu tih podataka, autori izvještaja zaključuju da karakteristike incidenta upućuju na kratkotrajnu aktivaciju sistema za GNSS ometanje, ili anti-dron zaštitu u zoni održavanja događaja.

Letjelice su ubrzo nakon lansiranja počele da padaju na plato i u more, nakon čega je tehničko lice obustavilo njihovo dalje podizanje.

O ovom događaju iste večeri obaviješteno je Osnovno državno tužilaštvo u Kotoru. Iz tog tužilaštva su, odgovarajući na pitanja u vezi sa padom dronova u budvanskoj luci tokom novogodišnje noći, saopštili da zbog zaštite podataka koji se odnose na preduzete radnje u pretkrivičnom postupku i dokaza prikupljenih izviđajem, nijesu u mogućnosti da daju informacije o tome koje su radnje preduzete niti koje će eventualno biti preduzete.