„Uroš“ najbolji međunarodni film na Martovskom festivalu, Uljarević inspirisan velikanom Toškovićem

Animirani film „Uroš“ mladog crnogorskog autora Mata Uljarevića osvojio je nagradu za najbolji međunarodni film na 73. Martovskom festivalu – Beogradskom festivalu dokumentarnog i kratkometražnog filma, koji je od 21. do 27. septembra održan u Domu omladine Beograda.

U konkurenciji međunarodnih ostvarenja, žiri festivala prepoznao je „Uroš“ kao film koji se izdvaja ekspresivnom, ručno rađenom animacijom i originalnim vizuelnim izrazom. U obrazloženju nagrade posebno je istaknuta tehnika animacije crteža na papiru, nastalih „sličicu po sličicu“, kao spoj slikarstva i pokreta, kroz koji film donosi nadrealne fragmente iz života umjetnika Uroša Toškovića.

Novo priznanje u Beogradu dolazi nakon niza međunarodnih uspjeha filma i potvrđuje autorski rukopis Mata Uljarevića, zasnovan na ručnom radu, eksperimentu i istraživanju mogućnosti animacije izvan dominantnih digitalnih postupaka. Govoreći o nagradi, Uljarević je istakao da ga je priznanje ohrabrilo da nastavi da istražuje pristup koji je „dosta eksperimentalan“, specifičan po tehnici i stilu i koji podrazumijeva određeni rizik.

„Uroš“ je inspirisan životom i djelom Uroša Toškovića, ali nije zamišljen kao klasičan biografski prikaz. Kroz fragmente njegovog života i umjetničkog svijeta, film otvara širu priču o umjetnosti, sjećanju, stradanju, prolaznosti i potrebi čovjeka da kroz stvaralaštvo ostavi trag koji nadilazi vrijeme.

Govoreći o nastanku filma, Uljarević je objasnio da je želio da „Uroš“ bude omaž Toškoviću, oslanjajući se na njegovo dječačko iskustvo tokom Drugog svjetskog rata, koje je kasnije postalo jedno od uporišta njegovog mračnog i nadrealnog umjetničkog opusa. Istovremeno, kako je kazao, biografska priča bila je polazište za širu temu – umjetnost i njenu sposobnost da prevaziđe smrt. Posebnost filma je i u specifičnom načinu na koji je nastao.

„Film „Uroš“ je realizovan tradicionalnim, ručnim postupkom animacije, crtežima ugljenom na papiru, pri čemu je svaki kadar nastajao pojedinačno. Takav proces omogućio mi je da crtež ne bude samo vizuelna osnova filma, već njegovo osnovno izražajno sredstvo, pa se granica između slikarstva i animacije gotovo neprimjetno briše“, ističe Uljarević. 

Prvo veliko međunarodno priznanje „Uroš“ je osvojio na 35. Svjetskom festivalu animiranog filma – Animafest Zagreb, gdje je nagrađen nagradom „Zlatko Grgić“. Film je potom nastavio festivalski put kroz međunarodne selekcije, a Uljarević je na Mediteranskom filmskom festivalu u Tirani osvojio priznanje za najboljeg novog autora.

„Uroš“ je prikazan i na više međunarodnih festivala animiranog i kratkog filma, među kojima su Animateka u Sloveniji, Primanima u Mađarskoj, CinEast u Luksemburgu i MECAL u Barseloni, čime je autorski rukopis mladog crnogorskog animatora predstavljen publici i stručnoj javnosti u različitim evropskim sredinama.

Film je nastao u produkciji Miljana Vučelića („Protos Film“) i Danila Vujačića („DOK Produkcija“), uz podršku Filmskog centra Crne Gore i Sekretarijata za kulturu Glavnog grada. Mato Uljarević potpisuje režiju i scenario, dok su na filmu radili i Dmitar Janjušević, Aleksandar Protić i drugi saradnici.

Nagrada za najbolji međunarodni film na Martovskom festivalu predstavlja novo priznanje za „Uroša“ i još jednu potvrdu njegovog festivalskog života, ali i za autorski pristup Mata Uljarevića koji se zasniva na spoju tradicionalne tehnike, savremene animacije i ličnog umjetničkog izraza.

Foto: Stanislav Milojković